DOĞAL SEÇİLİM NEDİR?

Bilim ile aydınlık geleceğe!

DOĞAL SEÇİLİM NEDİR?

Doğal seçilim evrim kuramının en temel kavramlarından biridir. Evrim kuramı hakkında bilgi sahibi olmayan biri bile doğal seçilimin, çevreye uyum sağlama konusunda daha elverişli olan bireylerin soyunu devam ettirme şansının daha yüksek olması olarak açıklandığını duymuştur. Peki evrim denildiğinde ilk akla gelen şeylerden biri olan doğal seçilim nedir ?
Evrim düşüncesi, türler arasındaki değişimleri içeren bir kavram olarak eski çağlardan bu yana var olmasına ve çeşitli bilim insanlarınca araştırma konusu olmasına rağmen, doğal seçilim ilk defa bir biyolog ve doğa tarihçisi olan Charles Darwin tarafından 19.yüzyılda keşfedilmiştir.

Beagle gemisiyle dünyanın dört bir yanında yaptığı geziler sırasında çeşitli gözlemler yapmıştır. O sırada, bir teoloji okulu olan Christ’s College’da okuyan Darwin’in kafasını doğadaki canlılar arasında çok küçük farklılıklar bulunması ve canlılar dünyasındaki bu çeşitlilik karıştırmıştı. Bu gezi sırasında yaptığı gözlemler onu, türlerin bir anda var olmadığı fakat zamanla değiştikleri, canlılar arasında bir süreklilik olduğu düşüncesine götürdü. Yani türler doğa yasalarının bir sonucu olarak, küçük değişimlere uğrayarak, belirli bir amaca uymaksızın ortak bir atadan geliyordu. Darwin’in bu teorisi evrimsel biyolojinin temelini oluşturuyor, aynı zamanda hayatın çeşitliliği üzerine mantıksal bir açıklama getiriyordu.

Gezisi sırasında gittiği Galapagos Adaları’nda gördüğü canlı çeşitliliği Darwin’i büyülemişti. İklim bakımından da çok çeşitli olan bu adada, sadece bu adaya özgü özellikler barındıran canlı türleri bulunmaktaydı. Karada yiyecek bulamayınca denize yönelen ve gözlemlenmiş ilk ve tek otçul sürüngen olan deniz iguanaları, ağaçlardaki besinlere yönelen ve böylece zaman içerisinde kabukları ve boyunları uzayan kaplumbağalar, uçabilen fakat beslenebilmek için suya giren perde ayaklı su kuşları olan sümsükler(booby), Galapagos adalarında gözlemlenen canlılardan sadece birkaçıdır.
1981-2008 yılları arasında alaca baykuşlar üzerine bir grup Finlandiyalı bilim insanın bir araya gelmesiyle yapılan deneyler sonucunda ise, popülasyondaki bireylerin doğal seçilim yoluyla evrimleştiği gözlemlenmiştir. Bu deneyler sırasında alaca baykuşların üreyen dişileri ve erkekleri yakalanıp markalanmıştır. Bu bireylerin üretkenlikleri takip edilmiş ve her bir bireyin tüy renklenmesi bir ölçek kullanılarak ölçülmüştür. 491 bireyin 1116 kez yakalanması sonucunda yapılan bu araştırmada görülmüştür ki bireyler arasındaki renklenme griden kırmızımsı kahverengiye kadar değişkenlik göstermektedir. Yani popülasyondaki bireyler tüy renklenmesi gibi birçok karakter bakımından farklılık göstermektedir. Yapılan genetik analizler ise tüy renklenmesi karakterinin %79,8 oranında kalıtsal olduğunu göstermiştir. Buradan da görülecektir ki yavrular tüy renklenmesi bakımından büyük oranda ebeveynlerine benzerler.
Bu deney sırasında çevresi değişen alaca baykuşlarda özellikle görülmüştür ki, kar kütlesinin artmasıyla kahverengi bireylerin hayatta kalma başarısı gri bireylerin hayatta kalma başarısından çok daha azdır. Yani popülasyondaki her bir bireyin hayatta kalma başarısı çevre koşullarına göre değişmekte, avantaj veya dezavantaj haline gelmektedir. Deneyin ilerleyen yıllarında kar miktarındaki azalmayla birlikte gri bireylerin hayatta kalma başarısı sabit kalırken kahverengi bireylerinki artmış ve böylece popülasyondaki bireylerin hayatta kalma başarıları eşitlenmiştir.
Sonuç olarak, yakın geçmişte yapılan bu deneyde de görülecektir ki içinde bulundukları ortama uyum sağlama konusunda daha başarılı olan bireylerin hayatta kalmalarının diğer bireylere oranla çok daha yüksek olması dolayısıyla, çevreye uyum sağlama bakımından daha elverişli olan özellikler sonraki nesillere aktarılmakta ve zaman içerisinde popülasyon giderek çevreye daha da uyum sağlayacak biçimde değişime uğramaktadır. Doğada işleyen bu mekanizmaya da doğal seçilim denmektedir.

KAYNAKÇA:

  1. Gür H. 2016. Doğal Seçilim Yoluyla Evrim, Güncel Bir Örnek Alaca Baykuş. Evrimin Işığında, Editörler: Akış I., Altınışık N.E. Yazılama Yayınevi, İstanbul. s. 197-206
  2. Current Biology, 10 January 2012, Pages R10-R11. Genetic rediscovery of an ‘extinct’ Galapagos giant tortoise species.
  3. Resim 1,2,3 : Pixabay

 

Yorum yapılmamış

Yorumunuzu ekleyin